Ang Pulong Sang Dios (HLGN)

1 Ang maalamon nga anak nagapamati kon ginatadlong sang iya amay ang iya pamatasan, pero ang nagayaguta nga anak wala nagapamati kon ginasaway.

2 Ang tawo nga maayo ang iya mga ginahambal balusan sing maayo nga mga butang, pero ang maluibon nga tawo balusan sing pagpamintas.

3 Ang nagabantay sa iya ginahambal nagahalong sang iya kabuhi, pero ang nagapataka lang kahambal ginalaglag niya ang iya kaugalingon.

4 Kon matamad ang isa ka tawo, bisan ano pa ang iya ginahandom, indi gid niya ini maangkon, pero kon mapisan siya, maangkon niya ang sobra pa sa iya ginahandom.

5 Ang matarong nga tawo indi gusto sang binutig, pero ang malaot nga tawo nagahimo sang makahuluya nga mga butang.

6 Ang tawo nga wala sing kasawayan indi maano tungod sang iya matarong nga pagkabuhi, pero ang makasasala nga tawo malaglag tungod sang iya kalautan.

7 May mga tawo nga nagapakuno-kuno nga manggaranon, pero imol gali. Kag may mga tawo man nga nagapakuno-kuno nga imol, pero manggaranon gali.

8 Ang manggaranon nagabayad agod magawad ang iya kabuhisa mga nagapahog sa iya, pero ang imol, wala sing may nagapahog sa iya.

9 Ang kabuhi sang matarong nga tawo pareho sa suga nga nagasiga gid sing masanag, pero ang kabuhi sang malaot nga tawo pareho sa suga nga napatay.

10 Sa sobra nga bugal,may mga tawo nga indi magpamati sang laygay, kagini nagapaumpisa sing gamo. Kon gusto nila nga magmaalamon dapat magpamati sila sang laygay.

11 Ang manggad nga nakuha sa malain nga paagi madali lang madula, pero ang manggad nga ginpangabudlayan nagadugang pa gid.

12 Ang handom sang tawo nga wala matuman nagapaluya sa iya, pero ang iya handom nga natuman nagapabaskog kag nagapalipay sang iya kabuhi.

13 Ang tawo nga nagasikway sa mga ginatudlo kag ginasugo sa iya magaantos, pero ang tawo nga nagatuman sini hatagan sang balos.

14 Ang ginatudlo sang mga maalamon makapaayo kag makapalawig sang imo kabuhi,kag makapalikaw sa imo sa kamatayon.

15 Ginatahod ang tawo nga may maayo nga panghunahuna. Ang maluibon nga tawo nagapadulong sa kalaglagan.

16 Ang tawo nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi nagahunahuna anay antes niya himuon ang isa ka butang, pero ang buang-buangiya wala nagahunahuna, ganiginapakita gid niya ang iya pagkabuang-buang.

17 Ang malaot nga mensahero nagapagamo sa mga tawo, pero ang masaligan nga mensahero nagapaayo sang ila relasyon.

18 Ang tawo nga indi magpatadlong sang iya pamatasan magaimol kag mahuy-an, pero ang nagapatadlong sang iya pamatasan padunggan.

19 Daw ano kanami ang mabatyagan sang tawo kon matuman ang iya ginahandom; amo gani nga ang mga buang-buang indi man mag-untat sa paghimo sang kalautan.

20 Kon mag-upod ka sa mga maalamon, mangin maalamon ka man, pero kon mag-upod ka sa mga buang-buang, magaantos ka.

21 Magaabot ang kalaglagan sa mga makasasala bisan diin man sila magkadto, pero ang mga matarong iya balusan sang maayo nga mga butang.

22 Ang manggad sang maayo nga tawo panublion sang iya mga kaapuhan, pero ang manggad sang makasasala panublion sang mga matarong.

23 Bisan makapatubas sing bugana ang duta sang mga imol, indi sila makapulos sini tungod sa indi matarong nga ginahimo sang iban.

24 Wala mo ginahigugma ang imo bata kon wala mo siya ginadisiplina. Kon ginahigugma mo siya, ginatadlong mo ang iya pamatasan.

25 Ang mga matarong magakaon nga busog gid, pero ang mga malaot gutumon.

1 Ang maalamon nga asawa nagapalig-on sang iya panimalay, pero ang buang-buang iya nagaguba sang iya panimalay.

2 Ang tawo nga nagakabuhi sing husto nagatahod saGinoo, pero ang wala nagakabuhi sing husto nagatamay sa iya.

3 Ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo makahalit sa iya, pero ang mga ginahambal sang maalamon nga tawo makatipig sa iya.

4 Kon wala ka sing sapat nga inug-arado wala ka sing anihon, pero kon may sapat ka, kag makusog pa, madamo ang imo anihon.

5 Ang masaligan nga saksi wala nagabutig, pero ang indi masaligan puro kabutigan ang iya ginahambal.

6 Ang tawo nga nagapangyaguta indi gid makaangkon sang kaalam bisan ano pa niya katinguha, pero ang tawo nga may pag-intiendi dali lang makatuon.

7 Likawi ang mga buang-buang kay wala ka sing may matun-an nga maayo sa ila.

8 Ang kaalam sang tawo nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi amo ang nagahatag sa iya sang ihibalo kon ano ang iya himuon, pero ang kabuangan sang buang-buang nga tawo nagapatalang sa iya.

9 Daw sa wala lang sa mga buang-buang kon makasala sila, pero sa mga matarong nga tawo nga nagakabuhi sing husto, gusto nila nga batunon sila sang Dios.

10 Ikaw lang ang nakahibalo kon ano ka gid kamalipayon ukon kamasinulub-on.

11 Pagalaglagon ang panimalay sang mga malaot, pero pauswagon ang panimalay sang mga nagakabuhi sing husto.

12 Mahimo nga nagahunahuna ka nga ara ka sa husto nga dalan, pero gali ang padulungan sini amo ang kamatayon.

13 Puwede mo matago ang imo kasubo sa imo nga pagkadlaw, pero kon tapos ka na kadlaw ang kasubo ara man gihapon.

14 Ang tawo pagabalusan sang nagakabagay gid sa iya nga mga ginhimo, maayo man ukon malain.

15 Ang tawo nga wala sing alam nagapati sang bisan ano; ang tawo nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi nagabantay gid sang iya mga tikang.

16 Ang maalamon nga tawo nagahalong sang iya kaugalingon kag nagalikaw sa gamo, pero ang buang-buang nga tawo wala nagahalong kundi nagapadasodaso.

17 Ang tawo nga dali lang maakig nagahimo sang kabuangan. Ang tawo nga nagapadihotsing malainginakaugtansang Dios.

18 Makita ang kabuangan sa tawo nga wala sing alam, pero makita ang kaalam sa tawo nga nakahibalo magtimbang-timbang kon diin ang husto ukon indi.

19 Magasaludo kag magapakitluoy ang mga malaot sa mga matarong.

20 Wala kaayo sing may nagapakig-abyan sa mga imol, bisan ang ila mga kaingod, pero ang mga manggaranon iya madamo sing mga abyan.

21 Makasasala ang tawo nga nagatamay sa iya isigkatawonga imol, pero bulahan ang tawo nga maayo sa imol.

22 Makasala ka lang kon magplano ka sing malain sa imo isigkatawo, pero kon magplano ka sing maayo, may mga tawo nga magahigugma kag magaunong sa imo.

23 Ang pagtrabaho sing tudo may pulos, pero ang pagsagi wakal magapaimol lang sa tawo.

24 Ang balos sa mga maalamon amo ang ila manggad,pero ang balos samga buang-buang sa ila nga kabuangan amo angdugang ngakabuangan.

25 Ang saksi nga nagasugid sang matuod makaluwas sa kabuhi sang tawo. Traidor ang saksi nga nagabutig.

26 Ang pagtahod saGinoonagahatag sang sigurado nga kalig-on kag proteksyon sa tawo kag sa iya mga anak.

27 Ang pagtahod saGinoomakapaayo kag makapalawig sang imo kabuhi,kag makapalikaw sa imo sa kamatayon.

28 Ang pagkagamhanan sang hari nagadepende sa kadamuon sang iya katawhan; kon wala ang iya katawhan malaglag ang hari.

29 Ang mapinasensyahon nga tawo maalamon gid, pero ang tawo nga dali maakig nagapakita sang iya pagkabuang-buang.

30 Ang malinong nga panghunahuna makapaayo sa lawas, pero ang kahisapareho sa sakit nga nagaut-ot sa mga tul-an.

31 Ang nagapigos sa mga imol nagainsulto sa Dios nga naghimo sa ila, pero ang nagakaluoy sa mga imol nagapadungog sa Dios.

32 Ginalaglagsang Diosang mga malaot tungod sang ila malaot nga mga binuhatan, pero ginaprotektaran niya ang mga matarong tungod sang ila pagkadiosnon.

33 Ang kaalam ara sa hunahuna sang tawo nga may pag-intiendi, pero ang mga buang-buang wala singmay nahibaluan parte sa kaalam.

34 Magauswag ang isa ka nasyon kon ang mga pumuluyo sini magkabuhi sing matarong, pero kon magpakasala sila, mahuy-an ang ila nasyon.

35 Nagakalipay ang hari sa maalamon nga suluguon, pero ginakaugtan niya ang suluguon nga nagapakahuya sa iya.

1 Ang mahinay nga sabat makapahaganhagan sang kaakig, pero ang matigdas nga sabat makapaibwal sang kaakig.

2 Ang mga ginahambal sang maalamon nga tawo makahatag sing kaalam, pero ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo puro kabuangan.

3 Makita sangGinooang tanan, bisan sa diin nga lugar. Ginatan-aw niya ang mga ginahimo sang mga malaot kag sang mga matarong.

4 Ang malulo nga mga pulong makapaayo sa kabuhi sang tawo,pero ang masakit nga mga pulong makapasakit sa iya tagipusuon.

5 Ang buang-buang nga tawo wala nagasapak kon ginatadlong sang iya amay ang iya pamatasan, pero ang maalamon iya nagasapak.

6 Magadamoang manggad sang mga matarong, pero ang iya sang mga malaot madula.

7 Ginapalapnag sang mga maalamon ang kaalam; indi ini mahimo sang mga buang-buang.

8 Ginakangil-aran sangGinooang mga halad sang mga malaot, pero nalipay siya sa mga pangamuyo sang mga matarong.

9 Ginakangil-aran sangGinooang tawo nga ang iya pagginawi malaot, pero ginahigugma niya ang tawo nga nagatinguha sa paghimo sang matarong.

10 Ang pagtadlong sa pamatasan ginakabig nga malain sangtawo nga nagapalayo sa husto nga dalan. Ang tawo nga indi gusto sawayon mapatay.

11 Kon nahibaluan sangGinooang nagakalatabo sa lugar sang mga patay, mas labi na gid nga nahibaluan niya ang ara sa tagipusuon sang tawo.

12 Ang tawo nga nagapangyaguta indi gusto sawayon; indi siya magpalaygay sa mga maalamon.

13 Kon malipayon ang tawo, nagayuhom-yuhom siya, pero kon nagakasubo siya, masinulub-on ang iya guya.

14 Ang tawo nga may pag-intiendi gusto gid nga magtuon, pero ang buang-buang nga tawo gusto pa gid sang kabuangan.

15 Mabudlay permi ang kabuhi sang mga imol, pero kon magkontento lang sila mangin malipayon gid sila permi.

16 Mas maayo pa ang imol nga nagatahod saGinoosang sa manggaranon nga puno sang kagamo ang iya kabuhi.

17 Mas maayo pa nga magsud-an lang sang utan nga may paghigugmaanay sang sa magsud-an sang karne nga may pagdinumtanay.

18 Ang pagkamainiton sang ulo nagapaumpisa sang inaway, pero ang pagkamapinasensyahon nagapauntat sang inaway.

19 Kon matamad ka, mabudlayan ka gid sa imo kabuhi, pero kon mapisan ka, matawhay ang imo kabuhi.

20 Ang maalamon nga anak nagahatag sang kalipay sa iya ginikanan. Buang-buang ang anak nga nagapakalain sa iya ginikanan.

21 Ang tawo nga wala sing pag-intiendi nagakalipay sa kabuangan, pero ang tawo nga may pag-intiendi nagakabuhi nga matarong.

22 Kon indi ka magpangayo sang laygay parte sa imo mga plano, indi ka magmadinalag-on, pero kon magpangayo ka sang madamo nga mga laygay, magmadinalag-on ang imo mga plano.

23 Nagakalipay ang tawo kon makahatag siya sang nagakabagay nga sabat. Daw ano pa gid kanami kon makasabat siya sa husto nga tion.

24 Ginasunod sang maalamon nga tawo ang dalan nga nagapadulong sa kabuhi agod malikawan niya ang kamatayon.

25 Gub-on sangGinooang mga balay sang mga bugalon,pero protektaran niya ang mga duta sang mga balo nga babayi.

26 Ginakangil-aran sangGinooang mga ginahunahuna sang mga malaot, pero ginakalipay niya ang mga ginahunahunasang mga matinlo ang tagipusuon.

27 Ang tawo nga nagaangkon sang manggad sa malain nga paagi nagadala sang kalisod sa iya panimalay. Ang tawo nga wala nagabaton sang lagay padayon nga magakabuhi.

28 Ang matarong nga tawo nagahunahuna anay antes siya maghambal, pero ang malaot nga tawo nagapataka lang kahambal sing malain.

29 Malayo angGinoosa mga malaot, peromalapit siyasa mga matarongkayginapamatian niya ang ila pangamuyo.

30 Makahatag kalipay ang manayanayanga guya, kag makapabaskog ang maayo nga balita.

31 Ang nagapamati sa pagsabdong nga makapaayo sang kabuhi mangin maalamon.

32 Ginapakalain sang tawo ang iya kaugalingon kon wala niya ginasapak ang pagsaway sa iya sa pagtadlong sa iya pamatasan, pero kon magpamati siya, makaangkon siya sang pag-intiendi.

33 Ang pagtahod saGinoomakatudlo sa tawo nga magmaalamon, kag ang pagpaubos makahatag sa iya sang dungog.

1 Nagaplano ang tawo, pero angGinooang nagabuot kon matuman ina nga plano ukon indi.

2 Mahimo nga nagahunahuna kita nga husto na gid ang tanan ta nga ginahimo, pero angGinooang makahukom kon ano gid ang aton motibo.

3 Itugyan saGinooang tanan nga ginaplano mo nga himuon, kag mangin madinalag-on ka.

4 Ginhimo sangGinooang tanan nga may katuyuan,bisan ang mga malaot nga gintalana niya nga malaglag.

5 Ginakangil-aran sangGinooang tanan nga bugalon, kag sigurado gid nga pagasilutan sila.

6 Kon ginahigugma naton angGinoonga may katutom, patawaron niya ang aton mga sala. Kon ginatahod naton siya, makalikaw kita sa kalautan.

7 Kon nalipay angGinoosa aton pagginawi, nagahimo siya sang paagi nga ang aton mga kaaway magpakig-abyan sa aton.

8 Mas maayo pa ang gamay nga manggad nga ginpangabudlayan sing husto sang sa madamo nga manggad nga ginkuha sa malain nga paagi.

9 Nagaplano ang tawo, pero angGinooang nagapatigayon sa sina nga plano.

10 Kon maghukom ang hari nga ginatuytuyan sang Dios, husto permi ang iya paghukom.

11 Indi luyag sangGinoonga magpangdaya kita sa aton negosyo.

12 Ginakangil-aran sang mga hari ang paghimo sang malain, kay ang ila pagdumala makapadayon lamang kon maghimo sila sing matarong.

13 Nalipay ang mga hari sa mga tawo nga wala nagabutig; palangga nila ang mga tawo nga nagasugid sing matuod.

14 Kon maakig ang hari mahimo nga may patyon siya, gani ang maalamon nga tawo nagatinguha gid nga indi maakig ang hari.

15 Kon nalipay ang hari sa isa ka tawo, indi niya siya pagpatyon; pakitaan niya siya sing kaayo nga pareho sa ulan sa tion sang tigtulubo sang mga tanom.

16 Mas labing maayo ang pag-angkon sang kaalam kag pag-intiendi sang sa pag-angkon sang bulawan kag pilak.

17 Ang tawo nga nagakabuhi sing husto nagalikaw sa malain, kag ang nagabantay sang iya kaugalingon layo sa katalagman.

18 Ang pagpabugal kag pagkamatinaas-taason sang tawo makalaglag sa iya.

19 Mas maayo pa nga magkabuhi nga mapainubuson kaupod sa mga imol sang sa magpartidahay sang mga inagaw kaupod sa mga bugalon.

20 Ang tawo nga nagapamati kon tudluan magauswag. Bulahan ang tawo nga nagasalig saGinoo.

21 Ang maalamon nga tawo ginakilala nga may husto nga pag-intiendi, kag kon manami siya maghambal makatuon ang iban sa iya.

22 Kon may kaalam ka, makapaayo kag makapalawig ina sa imo kabuhi,pero kon buang-buang ka, silutan ka tungod sang imo pagkabuang-buang.

23 Ang maalamon nga tawo nagabantay gid sang iya ginahambal, gani makatuon ang iban sa iya.

24 Ang matam-is nga mga pulong pareho sa dugos; makapalipay kag makapabaskog ini sa kabuhi sang tawo.

25 Mahimo nga nagahunahuna ka nga ara ka sa husto nga dalan, pero gali ang padulungan sini amo ang kamatayon.

26 Ang kagutom nagatulod sa tawo nga mag-obra.

27 Ang malaot nga tawo nagaplano sing malain, kag ang iya mga ginahambal makahalit nga daw sa kalayo nga makapaso.

28 Ang manuglibak nga tawo nagapaumpisa sang inaway kag nagaguba sang pag-abyanay.

29 Ginahaylo sang mapintas nga tawo ang iya isigkatawo nga maghimo sang malain.

30 Mag-andam kamo sa mga tawo nga nagayuhom-yuhom kag nagapulupangilay kay basi may malain sila nga plano.

31 Ang katigulangon isa ka kadungganannga maangkon sang tawo nga may matarong nga kabuhi.

32 Mas maayo pa ang tawo nga mapinasensyahon sang sa tawo nga gamhanan. Mas maayo pa ang tawo nga makakontrolar sang iya kaugalingon sang sa tawo nga makakontrolar sang isa ka siyudad.

33 Nagagabot-gabot ang mga tawoagod mahibaluan nila kon ano ang ila himuon, pero angGinooang nagabuot sa resulta sini.

1 Mas maayo pa nga magkaon sang tinapay lang nga may kalinong sa sulod sang balay sang sa magpunsyon nga may ilinaway.

2 Ang maalamon nga suluguon magagahom sa makahuluya nga anak sang iya agalon, kag hatagan siya sang palanublion kaupod sa iban pa nga mga anak sang iya agalon.

3 Ginatilawan sangGinooang aton tagipusuon pareho sa bulawan kag pilak nga ginatilawan sa kalayo kon bala puro ukon indi.

4 Ang malaot nga tawo gusto magpamati sa kapareho niya nga malaot,kag ang butigon gusto magpamati sa kapareho niya nga butigon.

5 Ang nagayaguta sa imol nagainsulto saDios nganaghimo sa iya. Pagasilutan ang tawo nga nagakalipay sa malain nga natabo sa iban.

6 Bugal sang mga tigulang ang ila mga apo, subong nga bugal man sang mga anak ang ila mga ginikanan.

7 Wala nagakabagay nga maghambal ang buang-buang sing maayo nga mga pulong, kag mas labi na gid nga wala nagakabagay nga magbinutig ang isa ka pangulo.

8 Nagapati ang iban nga ang lagay pareho sa madyik nga sarang makahimo sang bisan ano.

9 Kon patawaron mo ang imo abyan nga nakasala sa imo, magapabilin ang inyo pag-abyanay, pero kon liwat-liwaton mo kahambal ang iya sala, maguba ang inyo pag-abyanay.

10 Ang maalamon nga tawo makatuon sa isa lang ka pagsaway, pero ang buang-buang nga tawo indi gid makatuon bisan kapila pa siya hanuton.

11 Ang malaot nga tawo gusto lang permi magpangita sang gamo, gani padal-an siya sang mapintas nga tawo nga magsilot sa iya.

12 Mas delikado kon masugat-an mo ang buang-buang nga tawo nga nagabinuang sang sasapat ngaosonga nadulaan sang mga bata.

13 Kon malain ka sa mga maayo sa imo, permi lang may malain nga magaabot sa imo panimalay.

14 Ang nagaumpisa pa lang nga binaisay pareho sa lusbot sa tangke sang tubig. Tapnaa ina sa wala pa magdako.

15 Ginakangil-aran sangGinooang tawo nga nagasentensya nga silutan ang wala sing sala ukon nagasentensya nga hilwayon ang may sala.

16 Wala sing pulos ang paggasto sa pagpaeskwela sa buang-buang nga tawo kay wala man siya sing gana magtuon.

17 Ang isa ka abyan nagahigugma sa imo sa tanan nga tion, kag ang katuyuan nga may paryente ka amo nga agod may magbulig sa imo sa tion sang kalisod.

18 Wala sing pag-intiendi ang tawo nga nagapromisa nga magbayad sang utang sang iban.

19 Ang tawo nga luyag sang sala luyag sang gamo, kag ang bugalon nga tawo nagapangita lang sang iya kalaglagan.

20 Indi gid magmauswagon ang tawo nga tiko ang iya panghunahuna, kag ang butigon nga tawo makaangkon sang kalaglagan.

21 Kasubo kag kasakit ang mabatyagan sang isa ka ginikanan sa iya buang-buang nga anak.

22 Kon malipayon ka, makapaayo ini sa imo lawas, pero kon masinulub-on ka, makapalain ini sa imo.

23 Ang malaot nga tawo nagabaton sang lagay agod indi mahatag ang hustisya.

24 Ang tawo nga may pag-intiendi nagahunahuna permi kon paano pa gid siya magmaalamon, pero ang buang-buang nga tawo wala kahibalo kon ano ang iya himuon.

25 Nagahatag sang kasubo kag kasakit ang buang-buang nga anak sa iya ginikanan.

26 Indi maayo nga silutan ang inosente nga tawo ukon ang dungganon nga tawo nga nagahimo sing husto.

27 Ang tawo nga maalamon kag may pag-intiendi indi palawakal kag indi dasodaso.

28 Bisan ang buang-buang masal-an nga maalamon kag may pag-intiendi kon maghipos siya.

1 Ang tawo nga gusto lang permi mag-isahanon nagahunahuna lang sang iya kaugalingon, kag ginakontra niya ang husto nga ginaisip sang iban.

2 Ang buang-buang nga tawo wala gid sing handom nga makatuon; ang iya lang gusto amo ang pagpahayag sang iya kaugalingon nga opinyon.

3 Ang paghimo sang malain kag makahuluya nga butang makahatag sang kahuy-anan.

4 Ang pulong sang maalamon nga tawo makahatag sang kaalam sa iban; pareho ini sa nagailig nga tubig nga halin sa madalom nga tuburan.

5 Indi maayo ang pag-apin sa nakasala kag ang indi paghatag sang hustisya sa wala sing sala.

6 Ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo makapaumpisa sang inaway kag makahatag sa iya sang kasakitan.

7 Ang mga ginahambal sang buang-buang nga tawo makahalit sa iya mismo.

8 Ang kutsokutso daw pareho sa pagkaon nga namit usapon kag tunlon.

9 Ang matamad nga tawo pareho lang kalain sa tawo nga gusto magpanglaglag.

10 AngGinoopareho sa mabakod nga tore, kag sa iya nagadangop ang mga matarong agod indi sila maano.

11 Nagahunahuna ang mga manggaranon nga ang ila manggad makaprotektar sa ila pareho sa mataas nga mga pader nga nagapalibot sa siyudad.

12 Ang pagpabugal sang tawo makalaglag sa iya, pero ang pagpaubos makapadungog sa iya.

13 Balingag kag makahuluya ang tawo nga nagasabat nga wala anay nagapamati.

14 Ang determinasyon sang tawo nga mabuhi makapabakod sa iya kon nagamasakit siya, pero kon madula ini wala na sing may makabulig pa sa iya.

15 Ang tawo nga maalamon kag may pag-intiendi nagatinguha pa gid nga madugangan ang iya kaalam.

16 Madali ka nga makapakigkita sa isa ka dungganon nga tawo kon may dala ka nga regalo para sa iya.

17 Ang una nga magpamatuod sa korte daw amo na ang husto, hasta nga ang iya kontra naman ang mag-usisa sa iya.

18 Ang paggabot-gabot makapauntat sang binaisay, kag makahusay sang kaso sang duha ka gamhanan nga tawo.

19 Mabudlayan ka nga magpasag-uli sa imo utodnga naglain ang iya buot sa imo. Daw mas mabudlay pa ini himuon sang sa magsalakay sa napaderan nga siyudad.

Subong nga mabudlay gub-on ang mga trangka sang puwertahan sang palasyo, mabudlay man untaton ang pag-inaway sang duha ka tawo.

20 Pagaanihon mo ang bunga sang imo mga ginahambal.

21 Ang imo mga ginahambal makaluwas sang kabuhi ukon makapatay. Gani kon palahambal ka, magbantay ka kay pagaanihon mo ang bunga sang imo mga ginahambal.

22 Kon nakapangasawa ka, nakabaton ka sing maayo nga butang, kag nagapakita ina nga maayo angGinoosa imo.

23 Nagapakitluoy ang imol, pero nagasabat sing matigdas ang manggaranon.

24 May pag-abyanay nga wala nagadugay, pero may pag-abyanay man nga mas mahirop pa sang sa mag-ulutod.

1 Mas maayo ang imol nga nagakabuhi sing matarong sang sa buang-buang nga butigon.

2 Indi maayo nga maukod ka nga wala ka sing may nahibaluan. Indi man maayo nga magpadasodaso ka kay dali ka makahimo sing sayop.

3 May mga tawo nga ginahalitan nila ang ila kaugalingon tungod sang ila kabuangan, kag angGinoopa ang ila ginabasol.

4 Ang manggaranon madamo sing abyan, pero ang imol ginabayaan sang iya mga abyan.

5 Ang butigon nga saksi pagasilutan, kag ang bisan sin-o nga nagabutig indi makaluwassa silot.

6 Madamo ang nagapakig-abyan sa mga kilala nga mga tawo agod ayuhan sila, kag ang tanan nagapakig-abyan sa mga mahinatagon.

7 Kon imol ka, wala ka ginasapak sang imo mga paryente, kag mas labi na gid sang imo mga abyan. Kon ginakinahanglan mo sila, indi mo sila makita.

8 Ang tawo nga nagatinguha nga magmaalamon nagakabalaka sa iya kaugalingon, kag ini nga tawo magauswag.

9 Ang butigon nga saksi pagasilutan, kag ang bisan sin-o nga nagabutig malaglag.

10 Indi bagay sa buang-buang nga tawo nga magkabuhi nga manggaranon, kag mas labi na gid nga indi bagay sa ulipon nga maggahom sa mga manugdumala.

11 Kon mapinasensyahon ka, nagapakita lang nga maalamon ka. Kag kon nagapatawad ka sa nakasala sa imo, makahatag ini sang kadungganan sa imo.

12 Ang kaakig sang hari pareho sa ngurob sang leon, pero ang iya kaayo pareho sa tun-og nga nagahatag sang tubig sa mga tanom.

13 Ang buang-buang nga anak makadala sang kalaglagan sa iya amay. Ang asawa nga permi lang nagabais sa iya banamakaulugotpareho sa nagatinulo nga atop.

14 Mapanubli sa ginikanan ang balay kag ang iban pa nga pagkabutang, pero angGinoolang ang makahatag sang maalamon nga asawa.

15 Kon matamad ka kag sagi lang katulog, magutman ka.

16 Ang tawo nga nagatuman sa mga sugosang Diospadayon nga magakabuhi, pero ang wala nagatuman mapatay.

17 Kon maghatag ka sa mga imol, pareho lang nga nagapahulam ka saGinoo, kay magabayad angGinoosa imo.

18 Disiplinaha ang imo mga bata samtang may panahon pa. Kon wala mo sila ginadisiplina, ginaguba mo ang ila kabuhi.

19 Pabay-i nga manabat sa iya ginahimo ang tawo nga dali maakig, kay kon buligan mo siya, liwat-liwaton lang niya ang iya ginahimo.

20 Pamatii ang mga laygay sa imo kag batuna ang mga pagtadlong sa imo pamatasan agod sa ulihi mangin maalamon ka.

21 Madamo kita sang mga plano, pero ang kabubut-on sangGinooamo ang matuman.

22 Ang gusto naton sa tawo, maayo siya.Mas maayo pa ang imol nga tawo sang sa butigon.

23 Tahura angGinookag magakabuhi ka sing malawig, kontento, kag malayo sa katalagman.

24 May mga tawo nga tama gid katamad nga bisan gani magkaon natamaran pa.

25 Dapat silutan ang mga nagapangyaguta agod ang pareho nila nga mga wala sing alam makatuon nga magmaalamon. Ang maalamon nga tawo nagamaalamon pa gid kon ginasaway siya.

26 Makahuluya kag talamayon ang anak nga nagapamintas sa iya amay kag nagatabog sa iya iloy.

27 Anak, kon indi ka magpamati sa mga pagtadlong sa imo pamatasan, ginasikway mo ang mga panudlo nga nagahatag sang kaalam.

28 Ang butigon nga saksi nagabaliwala sa hustisya, kag ang malaot nga tawo nanamian gid nga maghimo sang kalautan.

29 Sigurado gid nga pagasilutan ang mga buang-buang nga nagapangyaguta.

1 Ang sobra nga pag-inom sang makahulubog nga mga ilimnon nagapamaoy sa tawo. Ang tawo nga nagapahubog indi maalamon.

2 Kon maakig ang hari pareho siya sa nagangurob nga leon. Gani kon paakigon mo siya, patyon ka gid niya.

3 Ginapadunggan ang tawo nga nagalikaw sa gamo; ang buang-buang lang ang naluyag sang gamo.

4 Ang matamad mag-arado sa tion sang tigtalanom wala gid sing may makuha sa tion sang tig-alani.

5 Mahimo nga ang panghunahuna sang isa ka tawo pareho sa tubig nga madalom, pero kon maalamon ka, matungkad mo ini.

6 Madamo ang nagasiling nga maayo sila, pero may ara bala sa ila nga masaligan?

7 Ang matarong nga tawo nagakabuhi nga wala sing kasawayan. Bulahan ang iya mga anak nga nagasunod sa iya pamatasan.

8 Kon maghukom ang hari sang kaso, ginasiguro gid niya nga mahibaluan ang naghimo sang malain.

9 Wala sing may makasiling nga matinlo na gid ang iya tagipusuon, nga wala na gid siya sing sala.

10 Ginakangil-aran sangGinooang mga nagapangdaya sa pagkilo ukon pagtakos.

11 Ang mga binuhatan sang isa ka pamatan-on nagapakita sang iya matuod nga batasan, kon bala matarong siya ukon indi.

12 Ginhatagan kita sangGinoosang mata agod makakita kag sang dulunggan agod makabati.

13 Kon magsagi ka lang katulog, pagagutumon ka, pero kon magbangon ka kag magtrabaho, magadamo ang imo kalan-on.

14 Ginahikayan sang manugbakal ang ginabaligya agod makaayo siya. Pero kon mabakal na niya,wala na niya ginahikayan, kundiginapabugal pa gani niya.

15 Madamo ang bulawan kag ang malahalon nga mga bato, pero diutay lang ang mga tawo nga nagahambal nga may kaalam.

16 Kon nagpromisa ang isa ka tawo nga siya ang mabayad sa imo sang utang sang tawo nga indi niya kilala, siguraduha nga makakuha ka sa iya sang garantiya, bisan bayo niya, agod masiguro mo nga mabayad siya.

17 Nanamitan ang tawo sa pagkaon nga nakuha niya sa pagpangdaya, pero sa ulihi mangin pareho ini sa balas sa iya baba.

18 Magpangayo ka sang laygay sa imo nga pagplano ukon antes ka magkadto sa inaway.

19 Ang palakutsokutso nagapanugid sang sekreto, gani likawi ang tawo nga pareho sina.

20 Ang anak nga nagapakamalaot sa iya ginikanan mapatay pareho sa suga nga napatay sa kadulom.

21 Ang palanublion nga gindali-dali mo kuha sa indi pa husto nga tion indi makahatag sa imo sang kaayuhan sa ulihi.

22 Indi ka magtimalos. Magsalig ka lang saGinoo, kag buligan ka niya.

23 Ginakangil-aran sangGinooang mga nagapangdaya sa pagkilo. Indi ina maayo nga himuon.

24 AngGinooamo ang nagabuot sang aton kabuhi, gani indi ta mahibaluan kon ano ang aton palaabuton.

25 Delikado kon magpadasodaso ka sa pagpromisa nga ihalad mo ang isa ka butang saGinoo. Dapat hunahunaon mo anay antes ka magpromisa.

26 Kon maghukomang maalamon nga hari, ginasiguro gid niya nga mahibaluan ang naghimo sang malain, kag dayon ginasilutan niya.

27 Ang aton konsensyaginagamit sangGinoonga magpasanag sang aton kabuhi, kag paagi sini mausisa naton ang aton pagkatawo.

28 Kon maayo kag matutom ang isa ka hari, indi siya maano kag magapadayon ang iya paghari.

29 Bugal sang mga pamatan-on ang ila kusog, kag dungog sang mga tigulang ang ila katigulangon.

30 Kon kaisa maayo nga masilutan kita agod magbag-o kita.

1 Ang hunahuna sang mga hari pareho sa suba nga ginakontrolar sangGinooang pag-ilig sini. Ginakontrolar niya ini suno sa iya gusto.

2 Mahimo nga nagahunahuna kita nga husto na gid ang tanan ta nga ginahimo, pero angGinoolang ang makahukom kon ano gid ang aton motibo.

3 Mas nalipay pa angGinookon maghimo sang husto kag matarong ang isa ka tawo sang sa maghalad siya sang mga halad.

4 Sala ang pagpabugal kag ang pagkamatinaas-taason. Makilala mo ang malaot nga mga tawo sa sina nga pamatasan.

5 Kon magplano ka sing maayo kag magmapisan, sigurado nga magauswag ka. Kon magpadasodaso ka, sigurado nga magaimol ka.

6 Ang manggad nga nakuha sa pagpangdaya dali lang madula, kag magadala ini sang kamatayon sa tawo.

7 Ang kapintas sang mga malaot amo ang makapalaglag sa ila, kay indi sila gusto maghimo sang matarong.

8 Indi tadlong ang pagginawi sang tawo nga may sala, pero tadlong ang pagginawi sang tawo nga wala sing sala.

9 Mas maayo pa nga mag-estar sa ibabaw sang atop sang balaysang sa mag-estar sa sulod sang balay upod sa asawa nga palaaway.

10 Ang mga malaot gusto lang gid permi maghimo sang malain; wala sila sing kaluoy sa ila isigkatawo.

11 Kon silutan ang mga nagapangyaguta, ang pareho nila nga mga wala sing alam makatuon nga magmaalamon. Ang maalamon nga tawo nagamaalamon pa gid kon ginatudluan siya.

12 Nahibaluan sang matarong nga Dios ang ginahimo sang panimalay sang mga malaot, kag pagasilutan niya sila.

13 Kon wala mo ginasapak ang mga imol kon magpangayo sila sang bulig, indi ka man pagsapakon kon magpangayo ka sang bulig.

14 Kon regaluhan mo sa sekreto ang tawo nga akig sa imo, madula ang iya kaakig.

15 Kon magluntad ang hustisya, nagakalipay ang mga matarong, pero ginakulbaan ang mga malain.

16 Kamatayon ang dangatan sang tawo nga nagalikaw sa kaalam.

17 Ang tawo nga nagapatuyang, nga nagapagusto lang sang papunsyon, indi gid magmanggaranon kundi magaimol pa gani.

18 Ginasilutan ang mga malaot kag maluibon agod maluwas ang mga matarong.

19 Mas maayo pa nga mag-estar sa desierto sang sa mag-estarsa balayupod sa palaaway kag mainiton nga asawa.

20 Ang maalamon nga tawo nagatigana gid para sa palaabuton, pero ang buang-buang nga tawo nagapagusto lang kagasto.

21 Ang tawo nga nagatinguha gid nga magkabuhi nga maayo kag matarong magakabuhi sing malawig kag madinalag-on, kag padunggan siya sang mga tawo.

22 Ang kumander nga maayo sa taktika makaagaw sang siyudad nga may madamo nga mga soldado, kag makaguba sang mga pader sini nga ginasaligan sang sadto nga mga soldado.

23 Ang tawo nga nagahalong sa iya mga ginahambal makalikaw sa gamo.

24 Ang bugalon kag matinaas-taason nga tawo makilala mo kay nagapangyaguta siya, kag puwerte siya magpahambog.

25 Kon madamo ang imo ginahandom pero matamad ka mag-obra, makalaglag ina sa imo.

26 Ang matamad nga tawo permi lang nagahandom nga makabaton, pero ang matarong nga tawo nagahatag nga wala sing hawid-hawid.

27 Ginakangil-aransangGinooang mga halad sang mga malaot, labi na gid kon ginahalad nila ini nga may malain nga motibo.

28 Ang butigon nga saksi indi na pagpahambalon,pero ang saksi nga nagasugid sang matuodpadayon nga pahambalon.

29 Ang malaot nga tawo wala nagakabalaka sa iya mga ginahimo, pero ang matarong iya ginahunahuna niya sing maayo ang iya mga ginahimo.

30 Wala sing kaalam, pag-intiendi, ukon laygay nga makatupong saGinoo.

31 Bisan preparado na ang mga kabayo sa inaway, angGinoolang ang makapadaog.

1 Mas maayo nga pilion ang maayo nga reputasyon sang sa madamo nga manggad. Ang pagtahod sang mga tawo sa imo mas bilidhon pa sang sa bulawan kag pilak.

2 Ang manggaranon kag ang imol pareho lang nga ginhimo sangGinoo.

3 Nagalikaw ang maalamon nga tawo kon masugata niya ang katalagman, pero wala nagalikaw ang tawo nga wala sing alam, gani nagaantos siya.

4 Ang pagtahod saGinookag ang pagpaubos makahatag sa imo sang manggad, dungog, kag malawig nga kabuhi.

5 Nagalakat ang mga malaot sa dalan nga tunukon kag may mga siod. Maglikaw ka sa sina nga dalan kon ginatipigan mo ang imo kabuhi.

6 Tudlui ang bata sang husto nga pagginawi, kag dumdumon niya ina bisan tigulang na siya.

7 Ang mga imol ginadumalahan sang mga manggaranon, kag ang mga nagautang ulipon sang mga nagapautang.

8 Ang nagapanggas sang kalautan magaani sang kalaglagan, kag mauntat na ang iya pagpanghalit sa iban.

9 Pakamaayuhonsang Diosang mga mahinatagon nga nagahatag sang pagkaon sa mga imol.

10 Kon palayason ang mga tawo nga nagapangyaguta, madula na ang pagbinaisay, pag-ilinaway, kag pag-insultuhanay.

11 Mangin amigo sang hari ang tawo nga sinsero kag malulo maghambal.

12 Ginabantayan maayo sangGinooang mga maalamon, pero ginaguba niya ang mga plano sang mga maluibon.

13 Ang matamad nga tawo indi magguwa sa balay kay kuno may leon sa guwa kag basi tukbon siya.

14 Ang mga ginahambal sang malain nga babayimakahalit sa imopareho sa madalom nga buho, kag sa sini nga buho nagakahulog ang mga ginakaugtan sangGinoo.

15 Batasan na sang mga bata ang pagbinuang, pero matadlong ini nga batasan kon disiplinahon sila.

16 Magaimol ang tawo nga nagahatag sa mga manggaranon ukon nagapigos sa mga imol agod magmanggaranon siya.

Ang 30 ka Importante nga mga Hulubaton

17 Ang mgamasunod amo ang dugang pa ngaginasiling sang maalamon nga mga tawo. Pamatii ini sing maayo samtang ginatudlo ko ini sa imo,

18 kay magmalipayon ka gid kon mahibaluan mo kag masaulo ini.

19 Ginatudlo ko ini subong sa imo agod magsalig ka saGinoo.

20 Nagsulat ako sang 30 ka hulubaton nga makalaygay kag makahatag sa imo sang kaalam.

21 Paagi sini mahibaluan mo kon ano ang kamatuoran, kag makahatag ka sing masaligan nga sabat sa tawo nga magpamangkot sa imo.

‒1‒

22 Indi ka magpamintaha sa mga imol, kag indi sila pagdaog-dauga sa korte,

23 kay angGinooamo ang magadepensa sa ila. Kag kon ano ang inyo himuon sa ila nga indi maayo amo man ang himuon sangGinoosa inyo.

‒2‒

24 Indi ka magpakig-abyan sa tawo nga dali maakig,

25 kay basi kon magpareho ka man sa iya, kag masiod ka sa sina nga batasan.

‒3‒

26 Indi ka magpromisa nga ikaw ang magbayad sang utang sang iban.

27 Kay kon indi ka makabayad, kuhaon nila bisan ang imo hiligdaan.

‒4‒

28 Indi mo paghalinon ang muhonnga ginbutang sang una sang imo mga katigulangan.

‒5‒

29 Ang tawo nga maayo mag-obra magaalagad sa mga hari kag indi sa ordinaryo nga mga tawo.